Lan Hồ Điệp Việt Nam – Vẻ đẹp mê mẩn của 6 giống nguyên chủng hoa

Tại Việt Nam, đã phát hiện có khoảng 5- 6 giống nguyên chủng, gồm Phalaenopsis gibbosa Sweet, Phalaenopsis mannii Rchob.f (lan hồ điệp rừng Việt Nam), Phalaenopsis braceana (Hook.f) Christenson, Phalaenopsis fuscata Rchob.f, Phalaenopsis lobbii (Rchob.f.), Phalaenopsis cornu-cervi. Hầu hết đều có hoa nhỏ nhưng màu sắc sặc sỡ, hương thơm độc đáo.

1. Phalaenopsisi gibbosa Sweet – H.R. Sweet 1970 (Lan Hồ Điệp trung).

Có tài liệu cho rằng, đây là loài đặc hữu quý hiếm của Việt Nam nhưng theo một số nhà chuyên môn, loài này cũng được tìm thấy ở Lào và được H.R.Sweet miêu tả khoa học đầu tiên năm 1970.

Tại Việt Nam hoa còn có tên gọi là Lan Hồ Điệp trung.
Tại Việt Nam hoa còn có tên gọi là Lan Hồ Điệp trung.

Cây Phalaenopsis maliponsis do Chen SingChi, Liu ZhongJian, Ru ZhengZhong tìm ra năm 2005 tại Vân Nam, Trung Quốc về cơ bản có hoa giống Phalaenopsis gibbosa có ở Việt Nam nhưng khác phần môi về bố trí màu và có một cái cục u ở môi.

Lan Hồ Điệp Phalaenopsisi gibbosa
Lan Hồ Điệp Phalaenopsis gibbosa.
  • Tên Việt Nam: Bướm bầu (PHH) Lan hồ điệp trung (TH).
    Tên Latin: Phalaenopsis gibbosa.
    Đồng danh: Phalaenopsis gibbosa Sweet; Phalaenopsis parishii auct. non Rchb.f.
    Họ: Phong lan Orchidaceae.
    Bộ: Phong lan Orchidales.
    Lớp (nhóm): Cây phụ sinh Epiphytically, Saprophytes.
    Mô tả: Lan sống phụ sinh hay sống trên đá, thân ngắn, rễ nhiều dẹt, màu xanh. Lá 2 – 3 chiếc, thuôn bầu dục, dài 8 – 18 cm, rộng 3 – 6 cm dày, gân phụ nhiều. Cụm hoa chùm, gẫy khúc dài hơn lá, hoa màu trắng, cánh môi màu vàng. Hoa màu trắng, cánh môi màu vàng, chia 3 thùy, hai thùy đứng, thùy giữa rộng và nhọn đầu.
    Phân bố: Loài đặc hữu Đông Dương, mọc ở Hòa Bình, Hà Giang, Tuyên Quang, Hà Tây, Đà Lạt (Lâm Đồng), Bố Trạch, Quảng Bình, Hương Sơn, Hà Tĩnh và phân bố ở Lào.

Lan Hồ Điệp trung phát triển tốt trong điều kiện khí hậu ấm đến nóng, đặc biệt môi trường ẩm ướt lại càng sinh trưởng tốt hơn.

Lan Hồ Điệp Phalaenopsisi gibbosa
2. Phalaenopsis mannii Rchob.f 1871 (Bướm man (PHH), lan hồ điệp Ấn (TH)).

Đây là cái tên được gọi dựa trên nguồn gốc đầu tiên của nó là từ Ấn Độ. Với nguồn gốc đó, loài hoa này mang những đặc điểm riêng biệt mà không vùng nào khác có được. Nhưng ngày nay, nhờ vào kỹ thuật hiện đại những mẫu hoa lan hồ điệp Ấn đã được trồng tại nhiều khu vực trên khắp thế giới, trong đó có Việt Nam. Là một dòng nổi bật trong các loại hoa lan.

Lan Hồ Điệp ấn.
Phalaenopsisb mannii.
  • Tên Việt Nam: Bướm man (PHH), lan hồ điệp Ấn (TH)).
  • Tên Latin: Phalaenopsis mannii.
  • Nguồn gốc:

Lan Hồ điệp Ấn – Phalaenopsis mannii là một loài lan được tìm thấy ở miền đông Nepal đến miền nam Vân Nam (Trung Quốc). Tại Việt Nam, cây có mặt ở các khu vực: Cao Bằng, Quảng Trị, Đà Lạt, Bảo Lộc, Chợ Đồn, Ba Bể, Bắc Cạn, Quan Bạ, Hà Giang, Sa Thay, Kon Tum, Cồn Cương, Nghệ An,…

Lan Hồ Điệp ấn.
Lan Hồ Điệp Ấn.

Loài hoa lan hồ điệp Ấn là một loại lan sống phụ sinh, không thân, có nhiều rễ và mảnh. Lá lan thuôn dài hình bầu dục dài khoảng 15 đến 20 cm, rộng từ 3-5 cm, hơi cong một chút và có mũi dài ở trên đỉnh, trên các phiến lá xanh thường có các đốm tím. Cụm hoa nở theo chùm dài hơn lá buông xuống dưới.

Dễ dàng nhận ra loài hoa này với đặc điểm hoa nổi bật. Bông hoa khá lớn thường nở từ 4 đến 6 bông một cụm có màu vàng nghệ. Cánh môi chia thành 3 thùy và có màu vàng hay trắng nhạt ở hai bên, riêng thùy chính giữa hình lưỡi liềm thuôn nhọn có màu vàng đậm và viền hơi đỏ. Giống như một số loại hoa lan khác, lá lan hồ điệp Ấn thuộc loại độc thân không có lá bên, chỉ có một nhánh chính phát triển quanh năm và hoa thì mọc ra từ nách lá.

  • Nhiệt độ: 20-30 độ C
  • Ánh sáng: 30-40%
  • Độ ẩm: 60-70%

3. Phalaenopsis braceana (Hook.f) Christenson 1986.

Tên Việt Nam: Hồ điệp.
Mô tả: Phong lan nhỏ, lá 1-2 chiếc, rụng lá vào mùa Thu, rễ to và dẹt, chùm hoa 1-3 chiếc, dài 12-26 cm. Hoa có 4-6 màu khác nhau, to 1.2-2.5 cm, ta sẽ thấy nở vào mùa hạ.

Phalaenopsis braceana
Phalaenopsis braceana.

phalaenopsis_braceana_2
Tại Việt Nam cây mới tìm thấy tại Quản Ba, Hà Giang năm 2000.

phalaenopsis_braceana_2

4. Phalaenopsis fuscata Rchob.f 1874 (Lan hồ điệp sơ pai).

  • Tên Việt Nam: Lan hồ điệp sơ pai.

Lan Hồ Điệp sơ pai là một trong 6 loại lan hồ điệp rừng tự nhiên được tìm thấy tại Việt Nam. 

Phalaenopsis fuscata
Phalaenopsis fuscata.
  • Nguồn gốc:

Phalaenopsis fuscata – Lan hồ điệp sơ pai được tìm thấy trong rừng rậm của Sumatra, bán đảo Malaysia, Borneo và Philippines ở độ cao của mặt biển đến 1000 mét. Ở Việt Nam, cây mọc ở Tây Nguyên (Gia Lai, Kontum).

Lan hồ điệp sơ pai sống phụ sinh, thân ngắn có bẹ. Lá lớn, dài 30 cm, rộng 10 cm. kết cấu tinh tế và hơi xoắn ở gốc. Loài này ra hoa vào mùa xuân và mùa hè. Vòi hoa có khi dài tới 45 cm. Hoa thơm, hoa sáp và mở liên tiếp trong một thời gian dài. Hoa trên mỗi nhánh. Hoa có đường kính 3 cm. Cánh hoa của cả hai cánh có ngọn tròn và hơi uốn cong dọc theo các cạnh bên.

Phalaenopsis fuscata

Chúng có màu xanh vàng nhạt và thường có những đốm màu nâu sô cô la ở gốc, nhưng đôi khi chúng có thể có màu vàng đồng nhất.

Môi đỏ có hình dạng của một chiếc cốc và nhô ra phía trước. Cụm hoa ngang thẳng hay chia nhánh. Hoa lớn, dài 12cm, cánh môi chia 3 thùy. hai thùy bên hình chữ nhật, thùy giữa hình trái xoan có vạch dọc ở giữa.

  • Đặc tính và điều kiện sinh trưởng.

Lan hồ điệp sơ pai có hoa nở từ mùa xuân đến mùa hè với 2 đến 3 bông hoa rộng 3,75 cm.

  • Điều kiện sinh trưởng.

Nhiệt độ: 20-30 độ C

Ánh sáng: 30-40%

Độ ẩm: 60-70%

5. Phalaenopsis lobbii (Rchob.f.) H.R. Sweet 1980 (Hồ điệp Cúc Phương).

Tên Việt Nam: Hồ điệp Cúc Phương.

Mô tả: phong lan nhỏ, lá 2-3 chiếc dài 4-6 cm. Chùm hoa dài 10 cm, hoa 4-5 chiếc to 2 cm, nở vào mùa xuân nhưng cũng có thể nở nhiều lần trong một năm.

Phalaenopsis lobbii
Phalaenopsis lobbii.

Tại Việt Nam hoa mọc ở Tuyên Quang, Ninh Bình, Tây Nguyên,…

Nguồn gốc: Hoa có nguồn gốc từ phía đông dãy Hy Mã Lạp Sơn, đông bắc Ấn Độ, Bhutan, Sikkim, Myanmar và Việt Nam.

Những loài thực vật này có môi trường sống của chúng ở độ cao khoảng 366 – 457 m. Chúng mọc trong rừng thường xanh hoặc rừng ẩm, rêu, hỗn hợp và lá kim trên vỏ cây xốp, không đồng đều trong các kẽ hở. Đó là nơi yêu thích để chúng mọc rễ.

Phalaenopsis lobbii

Nó là một loài lùn, nóng để làm mát các loài biểu sinh phát triển với lá hình elip rộng dài khoảng 4 đến 6 cm. Có 1-2 lá trên mỗi cây, đôi khi nhiều hơn và trong tự nhiên chúng có thể bị rụng trong thời gian nghỉ ngơi.

Hồ điệp Cúc Phương.
Hồ điệp Cúc Phương.

Phalaenopsis lobbii

Hoa của chúng ít hoa phát quang với những chùm hoa nhỏ có từ 3 đến 7 hoa mở liên tiếp. Chúng có thể ra hoa nhiều hơn một lần mỗi năm nhưng thường nhất là vào mùa xuân. Trong điều kiện hơi lạnh, mỗi bông hoa tồn tại trong khoảng một tháng. Những bông hoa có kích thước khoảng 2,5 cm, chúng có thịt, màu trắng kem, có hình ngôi sao. Môi có màu trắng, hình bán nguyệt với hai sọc dọc màu nâu.

6. Phalaenopsis cornu-cervi [Breda] Blume & Rchb. f. 1860 (Lan Hồ Điệp sừng nai).

Tên Việt Nam: Phalaenopsis lobbii

Mô tả: Phong lan nhỏ thân ngắn 1-2 cm, lá 4-5 chiếc. Chùm hoa dài 8-10 cm, có nhiều nhánh. Hoa 5-7 chiếc, to 3-5 cm, nở vào mùa xuân cho tới mùa thu.

Lan Hồ Điệp sừng nai.
Lan Hồ Điệp sừng nai.

Lan này cuống ngắn được bao bọc bởi các lá dày. Lá dài 13-23 cm và rộng 4 cm,  sáng bóng, màu vàng và có da.

Cây này nở hoa ở một bên, dài 9 đến 42 cm, rachis phân nhánh và dẹt, nhiều 7 đến 12 hoa, có hoa nhỏ với những chùm hoa nhỏ xếp thành hai hàng, và có mùi thơm, dài kéo dài, hoa thịt nó có thể nở bất cứ lúc nào trong năm, nhưng đặc biệt là từ mùa xuân cho đến mùa thu.

Lan Hồ Điệp sừng nai.

Sự phát triển phẳng, uốn cong, có cánh với những chùm hoa hình bầu dục có những bông hoa liên tiếp có thể xuất hiện trở lại vào thời gian sau đó, vì vậy, hãy duy trì sự phát quang miễn là nó tồn tại lâu hơn có màu xanh lá cây.

Hoa có đường kính 4-5 cm và mở liên tiếp trong vòng vài tháng, đồng thời 3-5.

Độ bền của một bông hoa khoảng 4 tuần. Hoa có dạng sáp, hình ngôi sao, màu xanh lá cây màu vàng bẩn với đốm nâu hạt. Môi có màu trắng.

Lan Hồ Điệp sừng nai.
Lan Hồ Điệp sừng nai.

Nguồn gốc: Cây có nguồn gốc từ Ấn Độ, Myanmar, Thái Lan, Lào, Việt Nam, Quần đảo Nicobar, Malaysia, Java, Borneo, Sumatra và PhilippinesTại Việt Nam môi trường sống của nó được tìm thấy nhiều ở các khu rừng rậm thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế và Bảo Lộc, Bình Trị Thiên,…

(Bài viết tham khảo và chọn lọc từ nhiều nguồn.)

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *